yakin sebep-uzak sebep

her olay mutlaka en az bir sebebe bagli olarak meydana gelir. hatta her faaliyet aslinda bir sebepler silsilesinin sonucudur. sonucu meydana getiren bu sebepler silsilesinden hangisinin en muessir ve gercek sebep oldugunu anlayabilmek icin soyle bir formul gelistirilebilir: gercek sebep, sonuca en uzak sebep olan sebeptir.
mesela silahla bir adam olduruldu.
bu oldurme eyleminde en yakin sebep mermi. sonra, sirasiyla silah, tetigi ceken el, elin sahibi olan sahis ve nihayet o sahsin zihnindeki kasit... buradaki öldurme olayinda 'gercek sebep' olaya en uzak olan sebep, yani sahsin kasdidir.
eger zihin bir hamle daha yapabilirse butun bu sebepler duvarlarinin arkasinda kaderin hukumranligini da gorebilecektir.
cunku her yakin sebep bir uzak sebebin sonucudur.
onun icin dunyada olup bitenlerin gercek sebeplerini anlayabilmek ancak en uzak sebebe yani butun diger sebepleri hareteke getiren sebebe, yani musebbibul esbaba dikkatleri cevirerek mumkun olabilir.